سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

75

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)

ممتاز و مشخّص نمود . مصنّف در شرح كافيه گفته است : مقصود از تاء فاعلى و تاء ساكنه علامتى است كه بفعلى اختصاص دارد كه صرفا آن را براى زمان گذشته وضع نموده‌اند اگرچه از نظر معنا مستقبل باشد همچون فعل ضرب كه تاء ساكن و تاء فاعلى يعنى تاء مفتوحه و مضمومه و مكسوره به آن ملحق مىگردد . سپس مصنّف گويد : و بواسطه نون فعل امر را نشانه بگذار مشروط باينكه معناى امر از آن فهميده شود . شارح گويد : مقصود از « نون » نون تأكيد بوده و مراد از « نشانه گذاردن » تميز دادن و جدا كردن فعل امر است از فعليكه نون تأكيد را قبول كرده ولى امر نيست همچون فعل استفهام و نهى و اشباه ايندو . مؤلّف گويد : پس نشانه فعل امر بودن دو چيز است : الف : علامت لفظى و آن اينستكه نون تأكيد بپذيرد اعمّ از خفيفه و ثقيله . ب : علامت معنوى و آن اينستكه معناى طلب ايجاد فعل يعنى امر از آن استفاده گردد . قوله : عن قسيميه : يعنى دو قسيم و مقابل ماضى كه مضارع و امر باشند . قوله : و كذا بتاء الفاعل : يعنى و همچنين فعل ماضى را بواسطه تاء فاعلى از دو قسيمش ممتاز بگردان . قوله : و عنى بذلك علامة تختصّ الموضوع للمضىّ : كلمه « عنى » به صيغه مجهول بوده و مشار اليه « ذلك » تاء فاعلى و ساكنه مىباشد . قوله : و لو كان مستقبل المعنى : ضمير در « كان » به الموضوع للمضىّ عود